Vay tiền mua nhà ở từng lớp: Cần cơ chế riêng cho người nghèo

Người nghèo khó với tới chính sách Ông Đỗ Văn Hoàng (45 tuổi, ngụ phường 9, quận 3, TP.HCM) cho biết: “Vợ chồng tôi là công nhân, đang ở nhờ nhà cha mẹ. Cả hai tăng ca hết mức tổng thu nhập chỉ khoảng 10 triệu đồng/tháng, thế mà phải chi cả trăm khoản, từ học phí của hai đứa con, tiền điện, nước, chợ… đến tiền đổ xăng. Tháng nào “co kéo” giỏi chỉ dư khoảng 1-2 triệu đồng. Khoản tiền này dành để phòng đau ốm, lễ lạt, tang ma… quốc gia có giải quyết, chúng tôi cũng không có khả năng mua nhà ở từng lớp (NOXH)”. Nhà ở tầng lớp. Phần đông người lao động hiện thời có thu nhập rất thấp nên khó thuê, mua NOXH. Ông Nguyễn Hữu Hùng - Chủ tịch Công đoàn ngành giáo dục TP.HCM, cho biết: TP.HCM hiện có hơn 20.000 xuân đường có nhu cầu, nhưng với mức lương chỉ khoảng 4 triệu đồng/tháng thì rất khó mua được NOXH. Hà Nội cũng không tránh khỏi tình trạng đó. Thực tế là ở ngay khu vực Đại Kim (Hoàng Mai, Hà Nội), nơi đang có dự án chung cư giá rẻ Kim Văn - Kim Lũ được khai triển, khi được hỏi rất nhiều người dân ở đây không hề biết về dự án này, hoặc biết đến nhưng không rõ ràng. Anh Sơn, người làm nghề xe ôm ở khu vực này, khi được hỏi có biết thông tin về chung cư giá rẻ và gói tín dụng cho vay 30.000 tỷ đồng của quốc gia để hỗ trợ người có thu nhập thấp mua nhà hay không, anh tỏ vẻ hiềm nghi: “Nói thế thôi chứ mua được khó lắm, thủ tục trăm thứ bà rằn. Nhiều người muốn mua lắm nhưng không dễ mà mua được…”. Cách đây chưa lâu khi nói về vấn đề giải quyết nhà ở cho người dân, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng đã khẳng định: "Mỗi quốc gia đều có chính sách khác nhau, song họ đều quan hoài đến nhà tầng lớp. Năm tới, phân khúc nhà từng lớp sẽ được nhiều doanh nghiệp đầu tư. Tôi đã trực tiếp đến nhiều khu nhà ở của người nghèo ở nhiều nơi, cả TP.HCM và Hà Nội. Có thể nói, những người dân nghèo và công nhân khu công nghiệp đang phải ở trong điều kiện hết sức khó khăn”. Trong chiến lược nhà ở đến năm 2020, Bộ Xây dựng đã soạn thảo các nghị định, trong đó có chính sách khuyến khích doanh nghiệp và người thu nhập thấp có nhà và có điều kiện tiếp cận nhà ở. “Những người nghèo sẽ được quốc gia hỗ trợ như chơi thu tiền sử dụng đất, giảm thuế VAT hoặc cho vay mua nhà lãi suất thấp, hoặc thuê mua” - Bộ trưởng cho biết. Thế nhưng, sau thông tin của Bộ trưởng, chưa có thống kê nào cho thấy công nhân, người nghèo tiếp cận được NOXH mà bộ đang khai triển. Khi nào người nghèo mua được nhà? nguyên cớ khiến những người cần lao nghèo có nhu cầu vẫn chưa tiếp cận được nguồn ưu đãi này một phần do vấn đề thủ tục để người nghèo được vay gói tín dụng này còn nhiều bất cập. Trong chính sách chỉ rõ cá nhân chủ nghĩa muốn được chuẩn y thủ tục vay mua nhà giá rẻ phải có giấy má chứng minh nguồn trả nợ bao gồm: giao kèo cần lao và sao kê 3 tháng lương gần nhất. Tuy nhiên phần đông các đối tượng cá nhân chủ nghĩa mà chính sách này hướng đến đều là lao động tự do, làm theo thời vụ, do vậy việc có giao kèo cần lao cũng như sao kê 3 tháng lương gần nhất là điều thiếu thực tại, không mang lại hiệu quả cho việc chứng minh nguồn trả nợ. Đây có thể coi là biện pháp để tránh nợ xấu, tuy nhiên có hiệu quả đối với nhà băng cho vay và hạp với người có nhu cầu vay hay không thì cần xem xét thêm. Thêm vào đó việc chi trả 20-30% giá trị hợp đồng mua nhà trước khi nhận gói vay ưu đãi đối với người cần lao nghèo là điều khó khăn.Với mức thu nhập thấp và bấp bênh (khoảng từ 50-100 nghìn đồng/ngày), những người lao động tự do khó có thể tích cóp một số tiền lớn như vậy. Phải đề xuất cho người mua nhà được phép thế chấp chính ngôi nhà đó được thông qua thì vấn đề này sẽ dễ dàng hơn với những người chưa đủ khả năng chi trả cho số tiền ban đầu. Một vướng mắc nữa về vấn đề thủ tục là phần nhiều số cần lao nghèo chưa có nhà ở hiện nay đều thuộc đối tượng KT3, tức là dân nhập cư. Theo quy định đối với đối tượng này thì thủ tục hồ sơ pháp lý đầy đủ cần có bảo hiểm từng lớp từ 1 năm trở lên. Điều này đích thực là một khó khăn nữa cho người dân, bởi người dân lao động ở Việt Nam phần đông vẫn chưa quen với việc đóng BHXH, đặc biệt là với người có thu nhập thấp. GS Đặng Hùng Võ - nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên - Môi trường: kiến lập cộng đồng mua nhà Ở một số nước có tình cảnh gần giống Việt Nam như Banglades thì họ cũng đã có cơ chế cho người nghèo vay tiền, tôi nghĩ chúng ta có thể ứng dụng được. Giáo sư một trường đại học ở nước này là người sáng kiến ra mô hình ngân hàng cho người nghèo và đưa cơ chế cho họ vay tiền để mua nhà hoặc sinh kế mà không cần chứng minh khả năng trả nợ. Theo đó, họ kiến lập một cộng đồng những người có nhu cầu mua nhà ở. Cộng đồng này có thể theo địa phương, cơ quan hoặc hiệp hội. Cộng đồng những người vay nợ giám sát nhau, cam kết thu lợi và trả nợ được từ đồng vốn đó. Sau đó, các tổ chức này kết liên với các nhà tài trợ, doanh nghiệp có năng lực để bảo lãnh cho số vốn vay đó. Và khi đã có bảo lãnh, đủ năng lực thì không lo ngại tiền cho vay ra không quay về. Bên cạnh đó, nên có một cơ chế khác với người giàu để dành riêng cho người nghèo vay. Ở Thái Lan, Philippines cũng có những cơ chế cho người nghèo vay tiền mà không phải chứng minh trả nợ. Tôi cho rằng đó là những kinh nghiệm quý cho Việt Nam. Hồ Hương - Phượng Vũ